Hakkımızda | İletişim
Haymananın İlk ve Tek Siyasi Bağımsız Gazetesi

TECESSÜS VE AYIPLARI ARAŞTIRMAK
23/01/2015

Latif SAYGIN Haymana Vaizi
Tecessüs; dikkat ve gayretle her hangi bir şeyin iç yüzünü, gizli tarafını, kusurunu araştırmak demektir. Bir ahlâk deyimi olarak Tecessüs; “İnsanların gizli durumlarını, ayıplarını ve kusurlarını araştırıp ortaya dökmektir”. Bunun için başkalarının gizli kalmasını istedikleri özelliklerini belirten veya duygularını yansıtan her türlü durum ve eşyaları araştırmak, tecessüs kapsamında yer alır. Tecessüs kelimesi Kur'an-ı Kerim'de şu ayette geçmektedir: “Ey iman edenler! Zandan çok kaçının. Çünkü zannın bir kısmı günahtır. Tecessüs etmeyin (birbirinizin gizli yönlerini araştırmayın). Kiminiz de kiminizin gıybetini yapıp arkasından çekiştirmesin. Biriniz, ölmüş kardeşinin etini yemekten hoşlanır mı? İşte bundan tiksindiniz. O halde Allah 'tan korkun . Şüphesiz Allah, tövbeyi çok kabul edendir, çok esirgeyicidir.” [Hucurât Sûresi 49/12]. Yüce Allah bu ayette, biz Mü'minlere seslenmekte ve bizlerden, zararlı olan üç şeyden uzak durmamızı istemektedir: Kötü zan, Tecessüs (birbirlerinin kusurunu araştırma) ve Gıybet (dedikodu). Her üç davranış da İslâm toplumunun dirliğine, birliğine, güvenine ve kardeşliğine zarar veren davranışlardır.
İnsanlar hata edebilirler, kusurları olabilir, hatta günah bile işleyebilirler. Hiçbirimiz melek olmadığımıza göre, hatasız ve kusursuz insan olmaz. Ancak Müslüman’a, toplum içinde kardeşlerinin hatalarının ve kusurlarının gizlenmesi, saklanması tavsiye edilmiştir. Açıktan açığa işlenen günahlar ise,‘Nehy-i ani’l-Münker’(kötülüklerden sakındırma) çalışması ile ortadan kaldırılmaya çalışılır. Müslüman’ın gizlice işlediği, ancak kimseye zarar vermeyen bir suçu (günahı) araştırılmaz. Kimileri kendi noksanını, günahını ve hatasını ayıp sayar. Bu kendine ait olan ayıbın ortaya konulmasından hoşlanmaz. İslâm da gizli suçların, ayıpların, kişiye ait eksik durumların, gizli sırların araştırılmasını ve ortaya konulmasını helâl görmez. Görüldüğü gibi tecessüs, Kur'an'da menedilen, şiddetle yasaklanan şeylerden biridir. Aynı zamanda burada bir nevi, müminin vasıfları belirtilmekte, tanımı yapılmaktadır. Buna göre müminler, kötü zan, tecessüs ve gıybetten uzak dururlar. Allah (c.c.) müminler arasında her türlü çirkinliğin ve kötü işlerin yapılmasını isteyenleri, yani bunu yapanları dünya ve ahirette acıklı bir azapla tehdit etmektedir. [Nûr Sûresi 24/19]
İslâm, bir toplum dinidir. Toplumun bütün bireyleri diğer kardeşlerinin haklarını korudukları gibi, birbirlerinin iyi durumunu isterler, kötü duruma düşmelerini istemezler. Onlara ait şeref, iffet, namus, haysiyet gibi değerleri kendi haysiyetleri kadar korurlar. Onların sakladığı, duyulmasını istemedikleri gizli hallerini, ayıp ve kusurlarını araştırıp diğer insanlara yaymazlar. Onları toplum içinde küçük düşürmez, halk arasında kötü tanınmaları için uğraşmaz, onların bu gibi kusurlarını gizlemeye çalışırlar. Çünkü böylelikle hem çirkin şeyler insanlar arasında yayılmaz, hem de mümin bir insan diğerlerinin arasında değerini kaybetmez. 
Şu olay ayıp ve kusur örtme noktasında bize ibretlik bir örnektir: Hz. Ömer, bir gece Medine’de dolaşıyordu. Evlerden birinden şarkı sesleri duydu. Duvara tırmanıp içeri girdiğinde hoşlanmadığı bir manzara ile karşılaştı, içerideki adama çıkıştı. Adam: ‘Ey Mü’minlerin Emiri, dur, (hüküm vermede) acele etme. Eğer ben, Allah’a karşı bir hata işlediysem, sen üç hata işledin: 1) Allah(c.c.), ‘Birbirinizin gizli hâllerini araştırmayın.’ [Hucurat Suresi-12] buyurduğu hâlde, sen ayıp araştırdın. 2) Allah, ‘Evlere kapılardan girin!’ [Bakara Suresi-189] buyurduğu hâlde, sen duvara tırmandın. 3) Allah, ‘Ey iman edenler! Kendi evleriniz dışındaki evlere, sahiplerinden izin isteyip onlara selâm vermeden girmeyiniz. Böyle yapmanız sizin için daha münasiptir. Olur ki düşünür, hikmetini anlarsınız.’ [Nûr Suresi-27] buyurduğu hâlde sen evime izinsiz girdin, üstelik selam da vermedin’ diye karşılık verdi. Hz. Ömer, ‘Eğer ben seni affedersem, sen de beni affeder misin?’ dedi. Adam kabul edince, Hz. Ömer ‘Affettim’ diyerek evden çıkıp gitti.” [Kenzu’l-Ummâl, III, 808]
İnsanın hiç bir şekilde çiğnenemeyecek ve dokunulamayacak olan şerefi, haysiyeti, hak ve hürriyetleri vardır. Bunlardan biri de, gizli hususların araştırılmamasıdır. İslâm dini, bu şekilde fevkalâde mükemmel bir tarzda fertlerin haklarına riayet etmeyi emretmiştir. İslâm'da insana, onuruna yakışır bir şekilde davranma emredilirken, onun hiç bir şekilde zarara uğratılmasına izin verilmemiştir.Başkalarının özel durumlarını, izinleri olmaksızın öğrenmeye çalışmak, mahremiyetine girmek, genel bir yasaktır. Tecessüs yasağı, bir insan hakkı olan ‘özel hayatın gizliliği’ kapsamında, özel hayatın gizliliğinin korunmasını sağlayan ilkeler arasında yer alır. İnsanlar, genellikle ayıp şeylerin gizli tutulmasını isterler. Ancak, bazı insanlar, ayıplarını açıklar veya ayıp sayılan bazı davranışları açıkça işler, gizleme ihtiyacı ve gereği duymazlar. Bu durumların, artık gizliliği kalmamış demektir. Tecessüs yasağında ilke, gizli hususları araştırmamaktır. Kişinin gizli kalmasını istediği durumlar için Hz.Peygamber (s.a.v.), şu ölçüleri verir: 
“Bir kimse konuşurken, başkasının işitmemesi arzusuyla etrafına bakınırsa, o şey gizli sayılır.” [Ebu Davud, Edeb, 32; Tirmizî, Birr, 39] “Bir örtüyü aralayıp kendisine izin verilmeden bakan kimse, aşılması helal olmayan sınırı aşmış olur.” [Tirmizî, İsti'zân, 16, Edeb, 76] “Kim bir topluluğun kendisinden kaçtığı (hoşlanmadığı) bir haberi işitmeye çalışırsa, kıyamet gününde iki kulağına kurşun dökülür.” [Buharî, Ta'bîrü'r-Rü'yâ, 45] İnsanları tecessüse itmek de doğru değildir: “Üç kişi olduklarında, ikisi üçüncülerini bırakıp gizlice konuşmasınlar.” [Buharî, İsti'zân, 45; Müslim, Selâm, 36] Hz.Peygamber (s.a.v.) tecessüsün imanla ilgisini şöyle kurar: “Ey diliyle inanıp kalbine iman girmeyenler! Müslümanlara eziyet etmeyin ve onların gizli tarafını araştırmayın. Allah, Müslüman kardeşinin gizli tarafını araştıranın gizli tarafını araştırır. Allah, kimin gizli yanını araştırırsa, evinin içinde bile olsa onu herkese karşı mahcup ve rezil eder.” [Ebu Davud, Edeb, 35; Tirmizî, Birr, 85] Gizli halleri araştırmak, gönül yaralayıcı ve bozguncu bir davranıştır: “Müslümanların gizli hallerinin peşine düşerseniz, onları bozarsınız (fesada uğratırsınız).” [Ebu Davud, Edeb, 39] “Bir kul dünyada bir kulun (ayıbını) örterse, Kıyamet Günü de Allah onun ayıbını örter.” [Sahîh-i Müslim]
TECESSÜS HASTALIĞINDAN KURTULUŞ YOLU; Konuya ilişkin ayetler, hadisler ve İslâm önderlerinin tutum ve tavırlarından anlaşıldığına göre tecessüs, Müslüman kimsede olmaması gereken bir ahlâkî hastalıktır. Müslüman bu hastalığın kendisinde bulunduğunu tespit ettiği zaman derhal tedavi yoluna gitmelidir. Diğer Müslüman kardeşleri bir kardeşlerinde bu hastalığı gördüklerinde kardeşlik görevini yerine getirerek onun bu hastalıktan kurtulmasına yardımcı olmalıdır. Müslüman, kardeşlerinin hatalarını araştıran, onu etrafına yayan acı dilli insan değildir. Aksine Müslüman güzel sözü ve tatlı diliyle insanları güzele ve doğruya taşıyan kişidir. Müslüman'ın hayatının her dakikasının çok büyük değeri vardır. O, her alıp verdiği nefesin hesabını vereceğini ve bunların sayılı olduğunu bildiği için kendi kusurlarını düzeltmek, ibadet ve itaat ile vakit geçirmek gerekirken başkalarının kusurları ile uğraşmanın abesle iştigal olacağını bilir. Bu bilinçle hareket edildiği taktirde, tecessüs hastalığı ortadan kalkacak ve herkes kendisini ilgilendirmeyen konularla uğraşmayacaktır.
Bizlerde erdemli birer Mü'min olarak yaşamaya, tecessüsten uzak durmaya gayret etmeliyiz. Allah'a emanet olun. 

Bu yazıya henüz yorum yapılmamış. İlk yorum yapan siz olabilirsiniz.
Mesajınız Gönderiliyor
Lütfen Bekleyiniz...


Teşekkür Ederiz.
Mesajınız Gönderilmiştir.
En Kısa Zamanda Editörlerimiz
Tarafından Kontrol Edilip Yayınlanacaktır.


Olası Sebeplerden Ötürü
Mesajınız Gönderilmemiştir.
İnternet Bağlantınızı Kontrol Edip
Tekrar Deneyiniz.
İsminizi Giriniz
Lütfen En Az 3 Karakter İsim Giriniz
: *
Mesaj Başlığı Giriniz
Lütfen En Az 5 Karakter Mesaj Başlığı Giriniz
: *
E-Mail Adresinizi Giriniz
E-Mail Boş Bırakın veya Doğru Mail Adresi Giriniz.
:   
Yorumunuzu Yazınız * Max 1000 karakter.Kopyala yapıştır yaparsanız yorumunuz kesilebilir.
Lütfen En Az 10 Karakter Bir Yorum Yazınız.
İşlemin Sonucu Kaçtır :
Lütfen İşlem Toplamını Doğru Giriniz.
 " TECESSÜS VE AYIPLARI ARAŞTIRMAK " Haberine Yapılan Yorumlar
Bu yazıya henüz yorum yapılmamıştır.  Sayfanın üstüne gitmek için tıklayınız...
Sizde Reklam Verebilirsiniz
Yazarlarımızdan...
Yazarlar - Son 5 Yorum
Haberler - Son 5 Yorum
Sizde Reklam Verebilirsiniz
Facebook'ta Bizi Bulun


Ulusal Gazetelerin Mansetleri
 Bir Gazete Seçin